Mạc Cửu và Hà Tiên

Mạc Cửu (1655-1735) người gốc Lôi Châu (Quảng Đông) tuy không có làm quan cho nhà Minh, nhưng không đồng ý với sự cai trị của nhà Thanh. Vào năm 1680 ông đã đem gia quyến và bộ thuộc sang Chân Lạp sinh sống.

Tuy tuổi còn nhỏ, nhưng không hiểu bằng cách nào, ông được vua Chân Lạp phong là Ốc Nha vùng Lũng Kỳ (chức Ốc Nha này phải chăng là tương đương với quận trưởng của Việt Nam?). Vùng này hiện thuộc lãnh thổ Kampuchia, không xa biên giới Việt Nam – Kampuchia.

Học giả Trương Minh Đạt, sau khi xét qua về hoàn cảnh lịch sử của Chân Lạp lúc ấy và dựa theo lời nói trong bài tựa của quyển Hà Tiên Thập Vịnh của Mạc Thiên Tích thì Mạc Cửu, trở lại Chân Lạp và đến mở mang vùng Hà Tiên (lúc đó gọi là Mang Khảm) vào khoản năm 1700. sau một thời gian mở mang và bình định, và đề tránh áp lực của Thái Lan, Mạc Cửu đem vùng này dâng cho chúa Nguyễn và xin thần phục. Ông được chúa Nguyễn Phúc Chu (trị vì từ 1691 đến 1725) phong làm Tổng Binh Trấn Hà Tiên vào đời Hiển Tông Hoàng đế năm thứ 17 (Sử biên niên hiệu Vua Lê).

Mạc thị gia phả (do một văn nhân thân cận gia đình họ Mạc) viết xong năm 1818, ghi là Mạc Cửu dâng đất năm 1714. nhưng đa số các sử sách khác của thế kỷ XIX như Đại Nam thực lực tiền biên, năm 1884, Đại Nam liệt truyện tập I, năm 1852, và quyển sử của nhà Nguyễn Gia Định Thành thông chí, viết năm 1820 (tác giả là Trịnh Hoài Đức, một quan viên của triều Nguyễn), và những quyển sử sách khác của thế kỷ XX như Nguyễn Phước Tộc thế phả (1995), Trần Trọng Kim (1925), Phan Khoan (1969) v.v.. đều ghi nhận sự thần phục và dâng đất xảy ra vào (1708).

Mạc Cửu với tư cách Tổng Trấn đã tiếp tục cai trị vùng đất Hà Tiên cho đến khi ông mất vào năm 1735.

loading...

Share this post

Post Comment